Otizm’de Duyusal Bütünleme Terapisi

Duyusal bütünleme, çevreden ve vücuttan alınan duyusal bilgilerin analizini, sentezini ve organizasyonunu kapsayan nörolojik bir süreçtir. Duyusal entegrasyon merkezi sinir sisteminde gerçekleşir.

 

Duyusal bütünleme,yolu ile; beden algısı, uygun uyaranların seçimi, vücudun çevreye uygun hareket etme becerileri gelişir. Duyusal reseptörler vücuttan bütün bilgiyi alır. Merkezi sinir sistemi içindeki duyusal nöronlar üzerinden beyine bilgi akışı olur. Beyin ilgili duyusal mesajları çok hızlı bir nörolojik işlemle analiz eder, düzenler, bağlantıları sağlar ve onları bütünleştirir. Daha sonra, motor nöronlar beynimize mesaj gönderir. Vücudumuz bu mesaja duyusal motor bir cevap verir.

 

Normal bir çocuk duyusal sistemi eksiksiz bir şekilde doğar. Duyusal entegrasyon mekanizması yaşam boyu devam eder.

Otistik bozukluğu olan birçok kişi de ışık, ses ve dokunma aşırı duyarlılık vardır.Onlar vücutlarının farkında olmak için kendini yaralama yoluna bile başvurabilmektedirler.Bu duyusal farklılıklar bazen “duyusal işlemleme disfonksiyonu”, “duyusal işlemlemee bozukluğu” olarak değerlendirilir ve duyusal entegrasyon terapisi ile tedavi edilebilirler.

 

Duyusal bütünleme kavramı uğraşı terapisti olan Dr A. Jean Ayres tarafından geliştirilen çalışmalardan oluşmaktadır. Dr Ayres duyusal işlemleme ve motor planlama bozukluğu ,günlük yaşam ve öğrenme faaliyeti engellerini çözmek amacıyla geliştirilmiş ve sistem haline getirilmiştir.

 

Bu terapinin amacı;insan vücudunun bazı bölgelerini uyararak, duyuların birbirleri ile uyumlu bir şekilde çalışmalarını sağlamaktır.

Duyusal Bütünleme Terapisi otizm tedavisi için etkili midir?

Amerikan Pediatri Derneği “duyusal işleme sorunlarına yönelik duyusal entegrasyon teknikleri kullanılarak mesleki terapistlerce Otizmi olan çocuklarda kullanılır. Birçok iş ve uğraşı terapisi, etkinliği desteklemek için araştırma verileri yetersizdir eğitim ve klinik ortamlarda öznel etkili olduğuna inanıyoruz’’ demektedir.

 

Duyusal entegrasyon yetersizliği bulgularına baktığımız zaman Otizmin neredeyse pek çok semptomlarını oluşturduğunu görürüz.Kendi yaşadığım tecrübe ve çevre gözlemlerimden yola çıkarak bir söz söylemeden de geçemeyeceğimi belirtmek isterim :
Duyusal işlemleme sorunlarının bir çoğunun altında aslında araştırılmamış ya da farkedilmemiş medikal problemler yatmaktadır. Bazı nörotransmitterlerin,hormonların ve minerallerin eksikliği ya da yüksekliği sonucu oluşan biyolojik dengesizlikler bu sorunların tamamına yakınını yaratabilmektedir. Bu dengesizlikleri düzenlediğiniz zaman pek çok duyusal sorun da ortadan kalkabilmektedir.

 

Duyusal entegrasyon yetersizliği olan çocuklarda hangi belirtiler gözlenir:

 

·    Çocuk, dokunulmaktan rahatsızlık duyar.

 

·    Postür bozukluğu vardır,

 

·    Çocukların insan yüzüne ve çevrelerindeki birçok nesneye bakamamalarına karşın, hareket eden, dönen, parlak olan bazı nesnelere çok uzun süre bakabildikleri gözlenebilir.

 

·    Dil gelişimi açısından en büyük zorluğu yine işitsel duyu sisteminden dolayı yaşarlar.
·    Bakma ve dinleme güçlüğü, insanlara ve objelere dikkatini verememe,

 

·    Yeni bilgiyi işlemleme güçlüğü,

 

·    Hatırlama güçlüğü,

 

·    Diğer kişilerle etkileşim güçlüğü ve öğrenme güçlüğü,

 

·    Sık düşme, giyinip soyunurken kol ve bacaklarını ayarlayamama,

 

·    Çevresel değişikliklere aşırı duyarlılık,

 

·    Kalabalık ortamlara girmekten rahatsızlık duyma,
·Saldırganlık ya da kendine zarar verme davranışı,

 

·    Yüksek ses duyduğunda kulaklarını elleri ile kapatma,

·    Kendi kendilerine sürekli ses çıkarma ,

 

·    Çığlık atma gibi davranışları,

 

·    İnsanlardan ve ortamlardan kaçınır.

 

·    Rutinlerdeki değişiklikleri reddeder.

 

·    Saçlarına dokundurmak istemez.

 

·    Dokunmaktan kaçınırlar ve elleri adeta ceplerinin içinde yaşarlar,

 

·    Sosyal olmayan yüz ifadesi,

 

·    Kendi etrafında veya bir nesnenin etrafında dönme,

 

·    Başını aşağıya doğru eğmekten kaçınma,

 

·    Avuç içleri çok duyarlı olabilir,

 

·    Aşırı hareketlilik,

 

·    Patlayıcı ve şiddet içeren hareketler,

 

·    Diş gıcırdatma,

 

·    yürüme bozuklukları (yavaş yürüme, parmak ucunda, zıplayarak ve topuğa basarak yürüme) olabilir,

 

·    Çocuk iletişim kurarken jest ve mimikleri anlamakta zorlanır,

 

·    Kelimelerin farklılıklarını ve benzerliklerini fark etme ile ilgili güçlükler yaşayabilirler,

 

·    Kalabalık yerler ve gürültülü sesler onu kaygılandırır.

 

Entegre çalışan ve işlemleme yapan duyular ;

 

·    Akademik öğrenme yeteneğini oluşturur ve geliştirir, her öğrenme durumuna açık hale getirir.

 

·    Konsantre olma yeteneğini sağlarlar (odaklanma-dikkat),

 

·    Kendini kontrol etmeyi öğrenir ve bunu başarır,

 

·    Yeteneklerin düzenlenmesini sağlarlar,

 

·    Kendi kişiliğini yansıtmasına yardımcı olur ve kendine saygı duymasını sağlar (öz saygı),

 

·    Kendine güveni (özgüven) sağlar ve geliştirir,

 

·    Soyut düşünce ve akıl yürütme kapasitesinin oluşmasını ve gelişmesini sağlar,

 

·    Vücudun ve beynin uzmanlaşarak ortak hareket etmesini sağlar.

 

Hayatımızda başardığımız bir çok işlevsel beceriyi duyu sistemlerimizin bize sağladığı imkanlar dahilinde gerçekleştiririz. Pdd’ li-Otizm’li bireylerde öğrenme, iletişim, yaşamsal aktiviteleri yürütme, doğru tepkiler oluşturma, soyut düşünme vb. bir çok işlevsel beceriyi oluşturmada yaşadığı zorluklarda en büyük etken, duyu-motor-algı işlemlemesinin yeterince yerine getirememesidir.

 

Duyusal Bütünleme Terapisi Sensory İntegration Terapistleri tarafından belli bir amacıve içeriği olan davranışlar oluşturmak için hedeflenmiş ve bilişsel kapsamlıterapi özelliği taşıyan hareketler bütünü olarak uygulanır.
Hastanın kendi duyusal yanıtını düzenlemesine yardımcı olmak için tasarlanmıştır. Belirli duyusal faaliyetleri (sallanma,zıplama, fırçalama, ve daha fazlasını)içerir.

 

Sadece bedensel aktiviteler olarak düşünülmemeli ve uygulanmamalıdır. Duyusal bütünleme terapisi genellikle özel olarak yetiştirilmiş meslek terapistleri tarafından sunulur.

 

Bu faaliyetlerin sonucu daha iyi odaklanma, davranışlarda gelişme ve hatta anksiyetede azalma olabilir.Ancak her çocuğun ihtiyacı farklı farklıdır. Belli kalıplar halinde her hareketin her çocuğa uygulanmaması gereklidir.

 

Ülkemizde bu konuda ehil uzman sayısı azdır.Bu nedenle spor eğitmenleri tarafından bile uygulanabilmektedir. Eğer Otizm ile ilgili eğitimlerden geçmişlerse işe yarayabilir.Ancak  Fizyoterapist eşliğinde ya da yönlendirmesiyle olursa ideal olur.

 

Birçok iyi niyetli uğraşı terapisti duyusal entegrasyon tedavisi hakkında biraz öğrendim yaklaşımı ile yanlış bir uygulama yapıyor olabilir. Onun için iyi bir terapist seçimi bu noktada önemlidir.

 

 Serpilgül Vural

 

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*